JEDNĄ Z KLUCZOWYCH INICJATYW, KTÓRE MOGĄ MIEĆ ISTOTNE ZNACZENIE DLA ROLNIKÓW I PRZEDSIĘBIORCÓW ROLNYCH, JEST NARODOWY PROGRAM LEŚNY (DALEJ: NPL), NAD KTÓRYM PRACUJE MINISTERSTWO KLIMATU I ŚRODOWISKA. TEN DOKUMENT MA OKREŚLIĆ ŚCIEŻKĘ ROZWOJU POLSKIEGO LEŚNICTWA NA NADCHODZĄCE LATA, BIORĄC POD UWAGĘ NIE TYLKO ASPEKTY EKOLOGICZNE, ALE TAKŻE GOSPODARCZE I SPOŁECZNE.
Czym jest Narodowy Program Leśny i dlaczego warto się nim zainteresować?
NPL to inicjatywa oparta na przepisach ustawy o lasach oraz na średniookresowej strategii rozwoju państwa. Ministerstwo powołało specjalny zespół, który analizuje bieżące wyzwania leśnictwa i formułuje propozycje na trzy horyzonty czasowe: krótkoterminowy (do 2030 roku), średnioterminowy (do 2040 roku) oraz długoterminowy (do 2050 roku). Program kontynuuje tradycję zrównoważonego zarządzania lasami, które w Polsce uznawane jest za wzorcowy model na tle kontynentu europejskiego. W obliczu szybkich zmian w społeczeństwie, gospodarce i klimacie, konieczne stało się jego unowocześnienie.
Z perspektywy prawnej, NPL wpisuje się w szerszy kontekst unijnych i krajowych zobowiązań środowiskowych, takich jak te wynikające z procesu Forest Europe. Definiuje się go jako inkluzyjny mechanizm planowania, realizacji, nadzoru i oceny polityki leśnej na szczeblu krajowym.
Dla rolników i przedsiębiorców rolnych kluczowe jest to, że leśnictwo i rolnictwo są ściśle powiązane. Lasy pełnią funkcje ochronne dla gleb, wód i klimatu, co bezpośrednio wpływa na warunki uprawy rolnej. Zmiany klimatyczne, takie jak susze czy powodzie, dotykają obu sektorów, a zrównoważona gospodarka leśna może wspierać adaptację rolnictwa do tych wyzwań. Ponadto, program podkreśla rolę gospodarki leśnej w kontekście ekonomicznym, co otwiera drzwi do współpracy między branżą drzewną a rolną, np. w zakresie bioenergii czy ekoturystyki.
Główne cele i elementy programu
Głównym zadaniem NPL jest integracja ekspertyzy specjalistycznej z głosem społeczeństwa oraz adresowanie aktualnych problemów leśnictwa. Efektem ma być jasny plan rozwoju lasów, obejmujący ochronę środowiska naturalnego i klimatu, aspekty społeczne (jak rekreacja czy edukacja), a także nowoczesne, etyczne zarządzanie gospodarką leśną z naciskiem na przejrzystość.
W praktyce, program zakłada kilka konkretnych kroków:
- Stworzenie dedykowanej platformy online na stronie Ministerstwo Klimatu i Środowiska, gdzie znajdą się szczegóły procesu, newsy, zasoby edukacyjne oraz terminarz działań. To narzędzie ułatwi śledzenie postępów i edukację w zakresie leśnictwa.
- Wprowadzenie ankiety online, dzięki której każdy zainteresowany – w tym rolnicy – może zgłaszać swoje uwagi, identyfikować problemy, proponować rozwiązania i wyrażać oczekiwania wobec przyszłości lasów.
- Utworzenie specjalistycznych zespołów roboczych, składających się z przedstawicieli różnych środowisk, w tym organizacji pozarządowych, samorządów i biznesu. To szansa na włączenie głosu sektora rolnego w dyskusję.
Z punktu widzenia prawa, te elementy podkreślają partycypacyjny charakter programu, co jest zgodne z zasadami konsultacji społecznych przewidzianymi w polskim porządku prawnym. Uczestnictwo w nich może pomóc w kształtowaniu regulacji, które będą sprzyjać zrównoważonemu rozwojowi, minimalizując konflikty między ochroną środowiska a działalnością gospodarczą.
Harmonogram realizacji – co nas czeka w najbliższych latach?
Prace nad projektem NPL potrwają do trzeciego kwartału 2026 roku. Następnie dokument przejdzie przez etapy uzgodnień między ministerstwami, szerokie konsultacje publiczne oraz analizę oddziaływania na środowisko. Ostateczne zatwierdzenie przez rząd planowane jest na 2027 rok. Ten timeline daje rolnikom i przedsiębiorcom rolnym wystarczająco czasu na aktywne zaangażowanie, co może wpłynąć na finalny kształt programu.
Szanse i wyzwania dla sektora rolnego
Dla rolników NPL to okazja do wzmocnienia pozycji w kontekście zielonej transformacji. Program może promować praktyki, które łączą rolnictwo z leśnictwem, np. agroleśnictwo (połączenie upraw z drzewostanami), co poprawia bioróżnorodność i odporność na zmiany klimatu. Przedsiębiorcy rolni mogą skorzystać na transparentnym zarządzaniu zasobami leśnymi, co potencjalnie otworzy nowe rynki, takie jak zrównoważone surowce czy usługi ekologiczne.
Jednak wyzwania również istnieją. Nowe standardy ochrony przyrody mogą oznaczać dodatkowe wymogi prawne, np. w zakresie planowania przestrzennego czy ograniczeń w użytkowaniu gruntów graniczących z lasami. Jako prawnik radzę monitorować proces, aby uniknąć niekorzystnych regulacji. Warto też pamiętać, że brak udziału w konsultacjach może oznaczać pominięcie specyficznych potrzeb rolnictwa.
Podsumowanie
Podsumowując, Narodowy Program Leśny to strategiczna odpowiedź na wyzwania współczesnego świata, promująca zrównoważony rozwój lasów jako kluczowego zasobu Polski. Jego sukces zależeć będzie od aktywnego udziału społeczeństwa, co zachęca do śledzenia serwisu MKiŚ i zgłaszania opinii. W dłuższej perspektywie NPL może wzmocnić odporność ekosystemów, wspierać gospodarkę i poprawić jakość życia, czyniąc polskie leśnictwo modelem dla innych krajów.
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
Pytania? Indywidualna konsultacja z ekspertem w cenie 150 zł/30 min.