ZAKUP ZIEMI ROLNEJ W POLSCE TO PROCES, KTÓRY – CHOĆ WYDAJE SIĘ PROSTY – W RZECZYWISTOŚCI WIĄŻE SIĘ Z WIELOMA OGRANICZENIAMI I FORMALNOŚCIAMI. SZCZEGÓLNIE ISTOTNE JEST TO DLA OSÓB, KTÓRE NIE SĄ ROLNIKAMI I PRZEDSIĘBIORCAMI ROLNYMI, A CHCĄ NABYĆ GRUNTY ROLNE O WIĘKSZEJ POWIERZCHNI. POLSKI USTAWODAWCA, CHCĄC CHRONIĆ STRUKTURĘ ROLNĄ KRAJU, PRZEWIDZIAŁ SZEREG REGULACJI OGRANICZAJĄCYCH SWOBODĘ OBROTU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI. KLUCZOWYM AKTEM PRAWNYM JEST TU USTAWA O KSZTAŁTOWANIU USTROJU ROLNEGO, KTÓRA PRECYZUJE, KTO I NA JAKICH ZASADACH MOŻE LEGALNIE NABYĆ ZIEMIĘ ROLNĄ O POWIERZCHNI PRZEKRACZAJĄCEJ 1 HEKTAR.
Kto może nabyć ziemię rolną bez zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: KOWR)?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ziemię rolną o powierzchni co najmniej 1 ha może bez dodatkowych zgód nabyć wyłącznie tzw. rolnik indywidualny. To pojęcie jest dokładnie zdefiniowane w art. 6 w/w ustawy. Za rolnika indywidualnego uznaje się osobę fizyczną, która spełnia równocześnie kilka warunków. Przede wszystkim musi być właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą gruntów rolnych, których łączna powierzchnia nie przekracza 300 ha.
Dodatkowo konieczne jest posiadanie kwalifikacji rolniczych oraz osobiste prowadzenie gospodarstwa przez co najmniej 5 lat. Ważne jest także, by przez ten czas osoba ta mieszkała na terenie gminy, w której znajduje się co najmniej jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład jej gospodarstwa.
Dodatkowo konieczne jest posiadanie kwalifikacji rolniczych oraz osobiste prowadzenie gospodarstwa przez co najmniej 5 lat. Ważne jest także, by przez ten czas osoba ta mieszkała na terenie gminy, w której znajduje się co najmniej jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład jej gospodarstwa.
Co istotne, wszystkie te warunki muszą być spełnione łącznie – brak jednego z nich wyklucza możliwość swobodnego zakupu ziemi bez zgody Dyrektora Generalnego KOWR.
Nie jesteś rolnikiem indywidualnym? Są inne możliwości
Dla osób, które nie spełniają powyższych kryteriów, istnieje możliwość wystąpienia o zgodę na zakup ziemi rolnej. Wniosek taki składa się do Dyrektora Generalnego KOWR na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 2 ustawy. W uzasadnionych przypadkach zgoda może zostać wydana, jeżeli osoba zamierzająca nabyć grunt:
- posiada kwalifikacje rolnicze,
- zobowiąże się do osobistego prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości,
- zadeklaruje, że w ciągu 5 lat od zakupu zamieszka w gminie, na terenie której znajduje się działka.
Zgoda taka wydawana jest w drodze decyzji administracyjnej i często wymaga dołączenia szczegółowej dokumentacji oraz argumentacji potwierdzającej realne plany prowadzenia działalności rolniczej.
Zakup działek poniżej 1 ha – furtka w przepisach?
Innym rozwiązaniem, z którego czasem korzystają nabywcy, jest zakup gruntów o powierzchni nieprzekraczającej 0,99 ha. Takie transakcje nie wymagają spełnienia warunku bycia rolnikiem indywidualnym, choć nadal konieczne jest zastrzeżenie prawa pierwokupu dla KOWR. W praktyce po upływie pewnego czasu można nabywać kolejne działki, o ile są ku temu racjonalne przesłanki.
Należy jednak zachować ostrożność – jeżeli kilka umów zakupu działek o powierzchni 0,99 ha zostanie zawartych niemal jednocześnie lub w krótkich odstępach czasu, może to zostać potraktowane jako obejście prawa. KOWR w takich sytuacjach ma prawo sprzeciwić się transakcji lub nawet ją unieważnić. Zdecydowanie bezpieczniejsze i bardziej transparentne jest stopniowe, uzasadnione powiększanie gospodarstwa w czasie.
Zgoda KOWR – szansa dla przyszłych rolników
Wbrew pozorom, uzyskanie zgody KOWR na zakup gruntu rolnego przez osobę niebędącą jeszcze rolnikiem jest możliwe, o ile zamierza ona stworzyć gospodarstwo rodzinne i spełnia określone kryteria. Warto w takim przypadku zadbać o staranne przygotowanie wniosku i realne przedstawienie planu zagospodarowania działki, np. rozpoczęcie hodowli, uprawy roślin, inwestycji w infrastrukturę rolną.
Taka zgoda często staje się dla wielu osób początkiem drogi do stania się pełnoprawnym rolnikiem indywidualnym, co z kolei otwiera drogę do dalszego inwestowania i rozwoju gospodarstwa.
Podsumowanie – jak mądrze podejść do zakupu ziemi rolnej
Obowiązujące przepisy jasno określają, kto i na jakich warunkach może nabywać ziemię rolną w Polsce. Jeśli nie jesteś rolnikiem indywidualnym, nie oznacza to jednak, że zakup działki jest niemożliwy. Masz do dyspozycji legalne ścieżki – od wystąpienia o zgodę KOWR po zakup działek poniżej 1 ha, przy zachowaniu należytej ostrożności.
Najważniejsze, by planując zakup ziemi rolnej, podejść do tematu świadomie, znając aktualne regulacje i dobrze rozumiejąc swoją sytuację prawną. W wielu przypadkach warto także skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w nieruchomościach rolnych – odpowiednie przygotowanie może znacząco zwiększyć Twoje szanse na pozytywne rozpatrzenie sprawy przez KOWR.
Autor tekstuKarolina Nalewaj
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
Rozwiążmy to razem. Znajdź prawników gotowych pomóc.

