SENAT BEZ POPRAWEK PRZYJĄŁ NOWELIZACJĘ USTAWY O PLANOWANIU I ZAGOSPODAROWANIU PRZESTRZENNYM, KTÓRA REGULUJE KWESTIE ZINTEGROWANYCH PLANÓW INWESTYCYJNYCH (DALEJ: ZPI) ORAZ UMÓW URBANISTYCZNYCH ZAWIERANYCH MIĘDZY INWESTORAMI A SAMORZĄDAMI. NOWE PRZEPISY MAJĄ NA CELU WPROWADZENIE BARDZIEJ PRZEJRZYSTYCH I PRZEWIDYWALNYCH ZASAD WSPÓŁPRACY MIĘDZY INWESTORAMI A GMINAMI, CO JEST ISTOTNE RÓWNIEŻ DLA WŁAŚCICIELI GRUNTÓW ROLNYCH I PRZEDSIĘBIORCÓW DZIAŁAJĄCYCH W SEKTORZE ROLNYM. NOWELIZACJA WCHODZI W ŻYCIE 9 STYCZNIA 2026 ROKU.
Czym są zintegrowane plany inwestycyjne (ZPI)?
ZPI to szczególna forma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która daje gminom możliwość skuteczniejszego planowania lokalizacji inwestycji. Dzięki nim gminy mogą łączyć różne cele – rozwój infrastruktury, ładu przestrzennego oraz udział społeczny mieszkańców – w jednym akcie prawnym. ZPI są szczególnie ważne w sytuacjach, gdy inwestycje wymagają dodatkowej infrastruktury, takiej jak drogi, sieci wodociągowe czy obiekty użyteczności publicznej.
Obowiązkowym elementem ZPI jest umowa urbanistyczna, która dokładnie określa prawa i obowiązki zarówno inwestora, jak i gminy. W ramach takiej umowy inwestor może zobowiązać się do realizacji inwestycji uzupełniających, na przykład budowy drogi publicznej, przedszkola czy szkoły, a także do innych świadczeń na rzecz gminy, takich jak pokrycie kosztów uchwalenia planu lub wypłata odszkodowań. Jednocześnie gmina może określić swoje zobowiązania, na przykład do realizacji wybranych inwestycji uzupełniających.
Dlaczego nowelizacja jest ważna dla rolnikó
Dla właścicieli gruntów rolnych i przedsiębiorców rolnych najistotniejsza jest przejrzystość i przewidywalność procesu inwestycyjnego.
Dzięki temu rolnicy wiedzą, jakie inwestycje infrastrukturalne mogą być planowane na ich terenach i jakie obowiązki finansowe mogą być wymagane od inwestora.
Nowelizacja zmniejsza też ryzyko nadmiernego obciążenia budżetu gminy kosztami nowych inwestycji. W praktyce oznacza to, że inwestycje uzupełniające, które są niezbędne dla poprawnego funkcjonowania infrastruktury technicznej i społecznej, nie powinny generować dodatkowych kosztów dla właścicieli gruntów.
Inwestycje uzupełniające, czyli co ulega zmianie?
Nowelizacja nie wprowadza jeszcze zmian w definicji inwestycji uzupełniającej. Ministerstwo Finansów i Gospodarki przygotowuje kolejną nowelizację, która doprecyzuje, co dokładnie może zostać uznane za inwestycję uzupełniającą. Dopiero po jej wprowadzeniu właściciele gruntów będą mieli pełną wiedzę o tym, jakie obowiązki może nakładać na inwestorów gmina w ramach ZPI.
Jak rolnik i przedsiębiorca rolny mogą się przygotować?
W praktyce właściciel gruntu powinien śledzić uchwały gminy dotyczące ZPI oraz projektowane umowy urbanistyczne. Warto brać udział w konsultacjach społecznych i w razie potrzeby korzystać z doradztwa prawnego, aby upewnić się, że proponowane inwestycje nie naruszają jego praw ani interesów. Jasne zasady negocjacji umów urbanistycznych ułatwiają planowanie współpracy z inwestorem, a w przypadku sprzedaży lub dzierżawy gruntu dają większą pewność finansową.
Podsumowanie
Nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadza jasne zasady dotyczące ZPI i umów urbanistycznych, co zwiększa przejrzystość inwestycji i przewidywalność dla właścicieli gruntów rolnych. Rolnicy i przedsiębiorcy rolni zyskują lepszą możliwość uczestniczenia w procesie planowania przestrzennego, a potencjalne inwestycje infrastrukturalne nie powinny nadmiernie obciążać lokalnych budżetów. Przepisy wchodzą w życie 9 stycznia 2026 roku i stanowią element szerszej reformy planowania przestrzennego w Polsce.
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
