POSADOWIENIE SŁUPA ENERGETYCZNEGO NA DZIAŁCE STANOWI ISTOTNE OGRANICZENIE PRAWA WŁASNOŚCI, POWODUJĄCE ZARÓWNO ZMNIEJSZENIE WARTOŚCI RYNKOWEJ NIERUCHOMOŚCI, JAK I UTRUDNIENIA W JEJ ZAGOSPODAROWANIU. POLSKIE PRAWO CYWILNE PRZEWIDUJE JEDNAK SZEREG SKUTECZNYCH ŚRODKÓW OCHRONY, KTÓRYCH ZAKRES ZALEŻY OD ISTNIENIA LUB BRAKU WAŻNEGO TYTUŁU PRAWNEGO PO STRONIE PRZEDSIĘBIORSTWA PRZESYŁOWEGO. WŁAŚCICIEL MOŻE DOCHODZIĆ USUNIĘCIA LUB PRZESUNIĘCIA URZĄDZENIA, WYNAGRODZENIA Z TYTUŁU SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU, ODSZKODOWANIA ZA BEZUMOWNE KORZYSTANIE Z GRUNTU, A W SZCZEGÓLNIE UZASADNIONYCH PRZYPADKACH – NAWET PRZYMUSOWEGO WYKUPU NIERUCHOMOŚCI.
Prosty sposób na usunięcie słupa – roszczenie negatoryjne
W sytuacji, gdy słup energetyczny został posadowiony bez umowy, bez decyzji administracyjnej oraz bez ustanowionej służebności przesyłu, właścicielowi przysługuje roszczenie negatoryjne na podstawie art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego. Na jego mocy sąd może zobowiązać przedsiębiorstwo do usunięcia lub przesunięcia urządzenia na jego koszt. Należy podkreślić, że sama decyzja o lokalizacji inwestycji liniowej lub pozwolenie na budowę nie tworzy tytułu prawnego do zajmowania cudzego gruntu. Orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego konsekwentnie potwierdza, że brak kompletnego tytułu prawnego uprawnia do skutecznego żądania przywrócenia stanu poprzedniego.
Służebność przesyłu – prawa właściciela przy istniejącym tytule prawnym
Gdy służebność przesyłu została ustanowiona (umową notarialną lub decyzją administracyjną), właściciel nie jest uprawniony do żądania demontażu słupa. Zachowuje jednak pełne prawo do wynagrodzenia za obciążenie nieruchomości oraz odszkodowania za wszelkie ograniczenia w korzystaniu z działki i za spadek jej wartości rynkowej.
Sądy przyznają w takich sprawach rekompensatę jednorazową w wysokości od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych za pojedyncze urządzenie – w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i opinii rzeczoznawcy majątkowego.
Bezumowne korzystanie z gruntu – podwójna odpowiedzialność odszkodowawcza i możliwość wykupu
W razie posadowienia słupa bez jakiegokolwiek tytułu prawnego właścicielowi przysługują jednocześnie:
- roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości za cały okres zajmowania gruntu,
- odszkodowanie za poniesioną szkodę w postaci zmniejszenia wartości całej działki.
Ponadto, gdy obecność słupa uniemożliwia racjonalne wykorzystanie nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, a koszty przesunięcia są niewspółmiernie wysokie, sąd może orzec obowiązek wykupu działki lub jej części przez przedsiębiorstwo przesyłowe po cenie rynkowej.
Jakie uprawnienia przysługują właścicielowi nieruchomości, gdy posadowienie słupów energetycznych powoduje obniżenie jej wartości rynkowej?
Właścicielowi przysługuje roszczenie negatoryjne o usunięcie lub przesunięcie słupa (w braku tytułu prawnego), wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu oraz – w uzasadnionych przypadkach – żądanie wykupu nieruchomości lub jej części.
Czy właściciel zawsze jest uprawniony do żądania usunięcia słupa energetycznego ze swojej działki?
Nie. Roszczenie o usunięcie lub przesunięcie urządzenia jest możliwe wyłącznie w razie braku ważnego tytułu prawnego (służebności przesyłu, umowy lub decyzji administracyjnej). Przy istniejącej służebności przesyłu właścicielowi przysługuje wyłącznie wynagrodzenie i odszkodowanie za ograniczenie korzystania z nieruchomości.
Czym jest służebność przesyłu i jakie uprawnienia zachowuje właściciel obciążonej nieruchomości?
Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które umożliwia przedsiębiorstwu przesyłowemu korzystanie z cudzej nieruchomości w celu utrzymania i eksploatacji urządzeń przesyłowych. Właściciel zachowuje pełne prawo własności oraz uprawnienie do otrzymania odpowiedniego wynagrodzenia za zajęcie gruntu, za wszelkie ograniczenia w jego użytkowaniu oraz za obiektywne obniżenie wartości rynkowej działki.
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
Masz wątpliwości co do stanu prawnego Twojej działki? Prześlij dokumenty – dokonamy analizy i wskażemy najkorzystniejszą strategię dochodzenia roszczeń.
_____________________________________________________________________________________________________________
