INSTYTUCJA SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU WESZŁA DO POLSKIEGO KODEKSU CYWILNEGO NOWELIZACJĄ Z 30 MAJA 2008 R. (OBOWIĄZUJĄCĄ OD 3 SIERPNIA 2008 R.). PRZEZ WIELE LAT POZWALAŁA ONA UPORZĄDKOWAĆ SYTUACJĘ PRAWNĄ TYSIĘCY NIERUCHOMOŚCI OBCIĄŻONYCH URZĄDZENIAMI INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ – LINIAMI ENERGETYCZNYMI, GAZOCIĄGAMI, ROPOCIĄGAMI, WODOCIĄGAMI CZY TELEKOMUNIKACJĄ. WŁAŚCICIELE GRUNTÓW UZYSKALI WÓWCZAS WYRAŹNĄ PODSTAWĘ DO ŻĄDANIA WYNAGRODZENIA ZA KORZYSTANIE Z ICH NIERUCHOMOŚCI PRZEZ PRZEDSIĘBIORCÓW PRZESYŁOWYCH.
Jednak prawdziwy przełom nastąpił pod koniec 2025 roku
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) uznał, że dotychczasowa praktyka sądów – pozwalająca przedsiębiorstwom na zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu jeszcze przed 2008 r. – jest niezgodna z Konstytucją (art. 21, art. 64, art. 31 ust. 3 oraz art. 2). To orzeczenie radykalnie zmieniło pozycję właścicieli działek, na których infrastruktura stoi od kilkudziesięciu lat bez formalnego tytułu i bez wypłaconego wynagrodzenia.
Czym dokładnie jest służebność przesyłu w 2026 roku?
Służebność przesyłu (art. 305¹–305⁴ k.c.) to ograniczone prawo rzeczowe, które obciąża nieruchomość na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego. Umożliwia ono:
- posadowienie i utrzymywanie urządzeń przesyłowych,
- dojazd i dojście w celu konserwacji, napraw, modernizacji, usuwania awarii,
- tolerowanie istnienia infrastruktury na gruncie.
W zamian właścicielowi nieruchomości przysługuje odpowiednie wynagrodzenie – jednorazowe lub okresowe.
Najczęściej obciążone są działki, na których znajdują się:
- słupy i linie elektroenergetyczne niskiego, średniego i wysokiego napięcia,
- gazociągi średniego i wysokiego ciśnienia,
- rurociągi ciepłownicze i produktowe,
- linie telekomunikacyjne i światłowodowe.
Co zmienił wyrok TK z grudnia 2025 r.?
Do 2025 roku wiele sądów uznawało, że przedsiębiorca „zasiedział” prawo do korzystania z gruntu (20 lat dobrej wiary lub 30 lat bez względu na wiarę).
Efekty dla właścicieli w 2026 roku:
- znacznie trudniej jest dziś oddalić wniosek o ustanowienie służebności z powołaniem się na zasiedzenie sprzed 2008 r.,
- rośnie szansa na uzyskanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie w przeszłości (roszczenie o wynagrodzenie za bezpodstawne wzbogacenie lub za bezumowne korzystanie).
Od czego zacząć w 2026 roku dochodzenie wynagrodzenia?
1. Zbierz podstawowe dane o nieruchomości:
- numer księgi wieczystej (sprawdź online na ekw.ms.gov.pl),
- numer działki ewidencyjnej, obręb, gmina.
2. Przeanalizuj księgę wieczystą
- Dział I-O → oznaczenie i sposób korzystania,
- Dział II → właściciele,
- Dział III → czy jest wpisana służebność przesyłu i kiedy.
3. Zbierz dokumenty geodezyjne:
- aktualny wypis i wyrys z rejestru gruntów,
- mapa zasadnicza (najlepiej aktualna – starostwo / urząd miasta),
- ewentualnie operat geodezyjny pokazujący przebieg sieci.
4. Zgromadź korespondencję i dowody:
- wszystkie pisma wymieniane z operatorem (wezwania, odpowiedzi, oferty ugód),
- stare decyzje administracyjne o lokalizacji, pozwolenia na budowę (jeśli istnieją),
- zdjęcia słupów, rur, zaworów na Twojej działce.
5. Oszacuj zakres ingerencji:
- ile metrów pasa gruntu zajmuje infrastruktura?
- czy uniemożliwia zabudowę, uprawę, podział działki?
- czy powoduje spadek wartości nieruchomości?
Jak wyliczyć wynagrodzenie w 2026 roku?
Nie ma stałej tabeli ani urzędowej stawki. Wysokość wynagrodzenia zależy od:
- powierzchni pasa zajętego przez infrastrukturę,
- wartości rynkowej nieruchomości (cena 1 m² w danej lokalizacji),
- stopnia ograniczenia władztwa właściciela,
- utraconych pożytków (np. niemożność uprawy, budowy),
- rodzaju urządzeń (najwyższe linie SN/NN dają zwykle wyższe kwoty niż niskie napięcie).
W praktyce w 2026 r. wynagrodzenie jednorazowe za służebność przesyłu najczęściej oscyluje w przedziale od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych (w zależności od wielkości pasa i lokalizacji). W postępowaniu sądowym kwotę ustala biegły rzeczoznawca majątkowy.
Kiedy iść do sądu?
- gdy operator odmawia zawarcia umowy notarialnej,
- gdy proponowana kwota jest rażąco niska,
- gdy chcesz dochodzić dodatkowo wynagrodzenia za lata wcześniejsze (bezumowne korzystanie).
Opłata sądowa od wniosku o ustanowienie służebności przesyłu wynosi obecnie 100 zł (jeśli wartość przedmiotu sporu ≤ 20 000 zł) lub 5% wartości (powyżej).
Podsumowanie – dlaczego warto działać w 2026 roku?
Wyrok TK z grudnia 2025 r. i kolejne orzeczenia sądów powszechne w 2026 r. znacząco wzmocniły pozycję właścicieli. Przedsiębiorcy przesyłowi tracą najmocniejszy dotychczasowy argument – zasiedzenie sprzed 2008 r. To otwiera realną szansę na:
- ustanowienie odpłatnej służebności,
- uzyskanie godziwego wynagrodzenia,
- a w niektórych przypadkach także na rekompensatę za wcześniejsze, bezumowne korzystanie z gruntu.
Jeśli na Twojej działce stoją słupy, rury lub linie i nigdy nie otrzymałeś za to żadnego wynagrodzenia – teraz jest jeden z najlepszych momentów w historii, aby zacząć działać.
Potrzebujesz indywidualnej analizy Twojej sytuacji? Zapraszamy do kontaktu – pomożemy uporządkować dokumenty i przygotować strategię.
________________________________________________________________________
Najczęściej zadawane pytania (2026):
Czy mogę dostać pieniądze za słupy stojące od 30–40 lat?
Tak – po wyroku TK z grudnia 2025 r. argument zasiedzenia sprzed 2008 r. przestał być automatycznie skuteczny. Możliwe jest dochodzenie zarówno wynagrodzenia za służebność, jak i za wcześniejsze bezumowne korzystanie.
Czy muszę iść do sądu od razu?
Nie. Warto najpierw wysłać formalne wezwanie do przedsiębiorcy z żądaniem zawarcia umowy o ustanowienie służebności za wynagrodzeniem. Wiele spółek woli ugodę niż proces.
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
Pytania? Indywidualna konsultacja z ekspertem w cenie 150 zł/30 min.