PONAD 45 TYSIĘCY GOSPODARSTW ROLNYCH ZAJMUJĄCYCH SIĘ HODOWLĄ TRZODY CHLEWNEJ CZEKA NA WPROWADZENIE NOWYCH ZASAD SANITARNYCH, KTÓRE MAJĄ WZMOCNIĆ OCHRONĘ PRZED AFRYKAŃSKIM POMOREM ŚWIŃ (DALEJ: ASF). DLA ROLNIKÓW I PRZEDSIĘBIORCÓW ROLNYCH OZNACZA TO DODATKOWE OBOWIĄZKI, TAKIE JAK DOKŁADNA DEZYNFEKCJA POJAZDÓW GĄSIENICOWYCH UŻYWANYCH W GOSPODARSTWACH, OBOWIĄZKOWE LISTY OSÓB PRACUJĄCYCH PRZY ŚWINIACH ORAZ ŚCISŁE PROCEDURY HIGIENICZNE DLA WSZYSTKICH WCHODZĄCYCH DO CHLEWNI. TE ZMIANY MAJĄ POMÓC W OGRANICZENIU ROZPRZESTRZENIANIA SIĘ WIRUSA I SZYBKIM IDENTYFIKOWANIU ŹRÓDEŁ ZAKAŻEŃ. TYMCZASEM KOŁA ŁOWIECKIE DOMAGAJĄ SIĘ UJEDNOLICENIA ZASAD OBROTU DZICZYZNĄ WOLNĄ OD ASF, BY UNIKNĄĆ MARNOTRAWSTWA I NIEPOTRZEBNYCH KOSZTÓW.
W Polsce hoduje się blisko 9,2 miliona świń w ponad 45 tysiącach gospodarstw – to ogromna skala, która wymaga skutecznej ochrony przed ASF. Wirus, przenoszony głównie przez dziki, stanowi realne zagrożenie dla sektora rolnego. Według danych z lutego 2026 r., Inspekcja Weterynaryjna potwierdziła już 321 ognisk ASF u dzików w dziesięciu województwach, z największą liczbą przypadków na Pomorzu Zachodnim i Kujawach. Na szczęście, w lutym nie odnotowano żadnych ognisk w hodowlach świń, ale ryzyko pozostaje wysokie.
Nowe regulacje dla gospodarstw rolnych
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: MRiRW) przygotowuje nowe rozporządzenie, które zastąpi to z 24 kwietnia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 677). Przepisy utrzymają dotychczasowe środki zwalczania ASF, ale wprowadzą dodatkowe obostrzenia rekomendowane przez Głównego Lekarza Weterynarii, zgodne z unijnym rozporządzeniem 2023/594/UE. W 2025 r. wykryto 18 ognisk ASF w chlewniach, co skłoniło władze do zaostrzenia zasad, mimo że Komisja Europejska usunęła Polskę z listy krajów o najwyższym ryzyku. Projekt nowego aktu (numer w RCL – 257) nakłada na hodowców i przedsiębiorców rolnych konkretne obowiązki, by minimalizować ryzyko.
Kluczowe zmiany w procedurach sanitarnych
- Maty dezynfekcyjne: Muszą być umieszczone bezpośrednio przed wejściami i wyjściami z pomieszczeń dla świń, zapewniając kontakt obuwia z płynem dezynfekcyjnym przy każdym wejściu lub wyjściu. To zapobiegnie przenoszeniu wirusa na butach,
- Higiena dla wszystkich: Wymóg mycia i dezynfekcji rąk oraz obuwia obejmie nie tylko pracowników, ale wszystkie osoby wchodzące do chlewni, w tym weterynarzy i dostawców,
- Rejestr personelu: Hodowcy będą zobowiązani do prowadzenia i aktualizowania listy osób zajmujących się obsługą świń – to ułatwi śledzenie kontaktów w razie podejrzenia zakażenia,
- Dezynfekcja pojazdów: Rozszerzona na maszyny gąsienicowe, coraz popularniejsze w rolnictwie, by uniknąć przenoszenia wirusa z pól czy lasów.
Apel myśliwych o ułatwienia w obrocie dziczyzną
W międzyczasie posłowie reprezentujący środowiska łowieckie skierowali interpelację nr 15374 do ministra Stefana Krajewskiego, domagając się ujednolicenia praktyk powiatowych lekarzy weterynarii w sprawie zagospodarowania tusz dzików wolnych od ASF. Problem polega na tym, że w niektórych powiatach (np. okolice Wejherowa) weterynarze odmawiają zgody na sprzedaż bezpośrednią lub przekazanie do punktów skupu, nawet jeśli badania wykluczyły ASF i włośnicę. W efekcie myśliwi muszą utylizować zdrową dziczyznę, co generuje straty dla budżetu państwa i marnuje żywność – przykładowo, 29 tusz z jednego obwodu łowieckiego poszło do utylizacji, mimo pozytywnego wniosku nadleśnictwa.
Z kolei w powiecie ostródzkim praktyki są bardziej liberalne: tusze z obwodów w strefie II można sprzedawać do skupu, na użytek własny lub bezpośrednio. Posłowie argumentują, że takie podejście powinno być standardem w całym kraju, by wspierać gospodarkę rolną i łowiecką bez niepotrzebnych obciążeń.
Podsumowanie
Nowe przepisy sanitarne to krok w kierunku większego bezpieczeństwa dla hodowli trzody chlewnej, ale wymagają od rolników i przedsiębiorców rolnych szybkich dostosowań organizacyjnych i inwestycyjnych. Apel myśliwych podkreśla potrzebę spójnych zasad obrotu dziczyzną, co mogłoby zmniejszyć marnotrawstwo i koszty. Zalecamy monitorowanie zmian w MRiRW i konsultacje z inspektoratami weterynaryjnymi, aby uniknąć problemów prawnych i finansowych w sektorze rolnym.
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
