TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY (DALEJ: TK) WYDAŁ WYROK, KTÓRY MOŻE ZMIENIĆ ZASADY KORZYSTANIA Z GRUNTÓW PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ENERGETYCZNE. TK ORZEKŁ, ŻE PRAKTYKA SĄDÓW POLEGAJĄCA NA STWIERDZANIU ZASIEDZENIA SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU PRZEZ FIRMY PRZESYŁOWE PRZED 3 SIERPNIA 2008 ROKU BYŁA NIEZGODNA Z KONSTYTUCJĄ. DO TEJ PORY PRZEDSIĘBIORSTWA ENERGETYCZNE MOGŁY KORZYSTAĆ Z CUDZYCH GRUNTÓW BEZ UMOWY, POWOŁUJĄC SIĘ NA TZW. ZASIEDZENIE SŁUŻEBNOŚCI. TK JEDNOZNACZNIE STWIERDZIŁ, ŻE TAKIE OGRANICZENIE PRAWA WŁASNOŚCI MOGŁO BYĆ USTANOWIONE WYŁĄCZNIE USTAWĄ, A WCZEŚNIEJSZE ZASIEDZENIE BYŁO NIEDOPUSZCZALNE.
Dlaczego wyrok jest ważny dla rolników i właścicieli gruntów
Wyrok TK otwiera właścicielom działek możliwość dochodzenia odszkodowań i wynagrodzeń za lata, w których ich grunty były wykorzystywane bez zgody. Oznacza to, że rolnicy, właściciele gospodarstw i przedsiębiorcy rolni, na których działkach stoją słupy energetyczne, linie wysokiego napięcia, gazociągi lub inne urządzenia przesyłowe, mogą teraz żądać rekompensaty. Wysokość odszkodowania zależy od rodzaju i napięcia linii, lokalizacji oraz rodzaju gruntu, a kwoty mogą sięgać od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. W wyjątkowych przypadkach, gdy wartość gruntu jest wysoka, odszkodowanie może wynosić nawet 50 tysięcy złotych.
Dlaczego wcześniejsze zasiedzenie było niezgodne z prawem?
Służebność przesyłu została wprowadzona do polskiego systemu prawnego dopiero 3 sierpnia 2008 roku. Wcześniej istnienie takiej służebności było czysto teoretyczne – prawo nie przewidywało możliwości ustanawiania służebności przesyłu, a przedsiębiorstwa energetyczne i właściciele gruntów nie mieli świadomości jej istnienia.
Jakie roszczenia przysługują właścicielom działek?
Prawo do roszczenia przysługuje, jeśli słup lub linia energetyczna postawiona została bez zgody właściciela, bez umowy o służebność przesyłu lub bez wpisu w księdze wieczystej. Przedsiębiorstwa mogą powoływać się na zasiedzenie tylko w przypadku urządzeń postawionych po 2008 roku. Roszczenia z tytułu bezumownego korzystania z gruntów przedawniają się po 6 latach, a w przypadku działalności gospodarczej po 3 latach.
Możliwości dla rolników i przedsiębiorców rolnych
Wyrok TK daje właścicielom działek realną szansę na odzyskanie pieniędzy za korzystanie z ich gruntów. Poza odszkodowaniem można domagać się usunięcia słupa lub przebudowy infrastruktury, np. poprowadzenia kabla pod ziemią, co jest szczególnie istotne w gospodarstwach rolnych, gdzie każdy metr działki jest ważny. Ponadto wyrok zwiększa presję na przedsiębiorstwa energetyczne do zawierania umów o służebność przesyłu za wynagrodzeniem i może wymusić zmianę praktyki sądowej.
Właściciel działki rolniczej, na której stoi linia wysokiego napięcia, może ubiegać się o odszkodowanie za każdy rok bezumownego korzystania z gruntu. Jeśli słup ogranicza możliwość uprawy lub budowy na działce, właściciel może również domagać się jego przesunięcia lub przebudowy linii. Wyrok TK sprawia, że właściciele gruntów mogą realnie negocjować z przedsiębiorstwami energetycznymi warunki użytkowania ich nieruchomości, a firmy będą musiały uwzględniać potrzebę wypłaty odszkodowania lub wynagrodzenia.
Dlaczego warto działać teraz?
Wyrok TK może doprowadzić do wznowienia lub ponownego rozpatrzenia tysięcy spraw. Przedsiębiorstwa przesyłowe mogą zostać zobowiązane do wypłaty zaległych odszkodowań. Dla rolników i właścicieli gruntów oznacza to nie tylko finansową rekompensatę, ale też większą kontrolę nad tym, jak przebiega infrastruktura na ich działkach. Wyrok przypomina, że prawo własności jest chronione, a bezumowne korzystanie z gruntów nie pozostaje bez konsekwencji.
Podsumowanie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego to przełomowa decyzja dla właścicieli działek, zwłaszcza rolników i przedsiębiorców rolnych. Daje szansę na wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntów, zwiększa ochronę prawa własności i zmienia praktykę sądową w zakresie służebności przesyłu. Każdy właściciel działki, na której stoi słup energetyczny lub linia przesyłowa, powinien rozważyć możliwość zgłoszenia roszczenia.
Jeżeli chcesz sprawdzić, czy przysługuje Ci odszkodowanie lub wynagrodzenie za korzystanie z gruntów, możesz skontaktować się z naszą Kancelarią. Nasi specjaliści zajmują się sprawami dotyczącymi służebności przesyłu i odszkodowań od firm energetycznych. Zostaw wiadomość w naszym formularzu kontaktowym, a pomożemy Ci krok po kroku przejść przez cały proces i zabezpieczyć Twoje prawa.
Karolina Nalewaj koncentruje swoje zainteresowania naukowe wokół prawa rolnego i prawa wyborczego jako doktorantka w dyscyplinie nauk prawnych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ponadto, angażuje się w projekty badawcze oraz bierze aktywny udział w konferencjach naukowych, rozwijając swoją wiedzę i kompetencje w powyższych obszarach zainteresowania.
